Mingaars heeft de blues Vrijdag 14 mei om 13.30 uur digi Breda Jazz Festival LUISTER KAN HIER

Mingaars heeft de blues

door Peter Mingaars

Mingaars heeft de blues. Nou, dat valt voor mij persoonlijk wel mee hoor. Al die muziekcarrières die nu volledig stil liggen, die zorgen wél voor een blues gevoel. Maar, weliswaar noodgedwongen, óók voor veel creativiteit. Dat even terzijde. Op het komende #DigiJazz festival in Breda heb ik het, met weinig woorden maar met heel veel muziek, over de BLUES. Als je onderzoek pleegt naar de oorsprong van het woord blues, of blue, zie je de parallellen naar deze tijd en naar de ongelooflijk veel heftigere en ellendigere tijd van de slaven in voorgaande eeuwen in Amerika. Met als gevolg: veel creativiteit en muzikale resultaten. Stel je de situatie voor in West-Afrika, zo rond 1700. Er leven veel volksstammen die van elkaars bestaan en taal geen weet hebben. Er verschijnt een groep strijders die je hele dorp meenemen en verhandelen aan slavenhandelaren, die op hun beurt niet alleen jouw stamleden maar ook die van andere stammen (wiens taal je niet kent) verhandelen aan Spaanse, Portugese, Britse en Nederlandse zeelui. De tijden van de West-Indische Compagnie, ‘onze jongens’, kapers heetten ze. Zoek de definitie van kaper ook maar eens op, nu we toch bezig zijn. Daar zijn ook leuke liedjes over geschreven: “Al die willen te kaap’ren varen”…. Die mensen worden samengepropt in onverdraaglijke omstandigheden op zeilschepen en dobberen dan wekenlang richting een vreemd land. Communicatie onderling is nauwelijks mogelijk vanwege de taalbarrières, maar verdriet en kreunen is universeel…. Diegenen die de tocht overleven, worden vaak ook nog gescheiden van hun bekenden en uiteindelijk tewerkgesteld op plantages. En zo komen we terug op het gebruik van het woord blue, of de blues, en dan niet om een mooie dag te beschrijven. Wij kennen het woord blue ook in overdrachtelijke zin, om een gevoel uit te drukken. En dan met name verdriet, pijn, onmacht, ongeluk etc. De vaak Engelstalige plantage-eigenaren gebruikten destijds ‘blue’ ook op zo’n manier. Blue uit het gezegde ‘black and blue’ staat voor: gekneusd, blauwe plek. Er is een gedicht gevonden uit de dertiende eeuw met de zinsnede: “with blue tears and wounded heart”. Ook na een grote pestepidemie sprak men over de harten van de mensen waren als ‘blue and black’. Blauw wordt langzamerhand zelfs gezien als de kleur van de pest en andere bedreigende zaken, zoals de ‘blue devils’ waar je van bezeten kon zijn. Ook niet veel later worden hallucinaties als gevolg van overmatig alcoholgebruik Blue Devils genoemd. Nog niet zo lang geleden hadden we trouwens in Nederland verenigingen van geheelonthouders die je kon herkennen aan een blauwe knoop! Uiteindelijk wordt, afgeleid van die blauwe duivels, ‘the blues’ of ‘blue feeling’ gebruikt om een gevoel van diep ongelukkig zijn te omschrijven. Onvermijdelijk kwam deze term via de plantage-eigenaren bij hun slaven terecht. En toch…, en toch kwam hier een prachtige muziekstijl uit voort die in ontzettend veel andere muziek zijn sporen nalaat. In jazz, soul, funk, rock, hedendaagse popmuziek etc.

Deel deze pagina met anderen